Kun kru i muzyka walki

Rytuał przed walką

Każda walka Kun Khmer rozpoczyna się od kun kru, rytuału będącego hołdem dla duchowego opiekuna zawodnika i jego nauczycieli, który służy również jako rozgrzewka. VICE opisał zawodników kłaniających się w narożnikach ringu, zanim sędzia sprawdził ich rękawice, a gong rozpoczął walkę. Rytuał ten jest oznaką szacunku obecną w całym sporcie i odbywa się na początku każdej walki. Wikipedia nazywa go kun kru, czyli thvayobangkoum krou, i dodaje, że mistrzowie pielęgnujący tę tradycję znani są jako achar. Dla odwiedzającego po raz pierwszy jest to najwyraźniejszy znak, że gala Kun Khmer to coś więcej niż seria walk.

Wiele wersji, wiele historii

Wikipedia wymienia 17 wariantów tego rytuału, z których wiele zaczerpnięto z Reamkera, kambodżańskiej wersji eposu Ramajana. Jeden z nich nosi nazwę „Hanuman przywiązuje most do Sity", nawiązującą do epizodu z tej opowieści. Według tego samego przekazu rytuał oddaje cześć duchowemu trenerowi wojownika i rozgrzewa mięśnie, służąc zatem zarówno ciału, jak i duchowi. Wojownicy mogą rozpoczynać go na różne sposoby — to jeden z powodów, dla których pierwsze minuty walki warto obserwować z uwagą, jeszcze zanim padnie pierwszy cios.

Zespół

Muzyka nosi nazwę vung phleng pradal, co w przybliżeniu oznacza „orkiestrę bokserską". Wykonuje ją na żywo niewielka grupa: sralai, instrument przypominający obój, prowadzi melodię, a bębny wyznaczają rytm. VICE widział muzyków w słomkowych kapeluszach, na niewielkiej scenie blisko publiczności, grających bez przerwy, gdy wojownicy toczyli walkę. Szybsza część jest zsynchronizowana z przebiegiem pojedynku, dzięki czemu dźwięk jest bliższy akompaniamentowi niż ścieżce dźwiękowej. Te same instrumenty niosą wolne otwarcie i szybką muzykę walki — dlatego zmianę tempa słychać z łatwością.

Dwie części, jedno tempo

Muzyka ma dwie części. Pierwsza jest wolna i grana swobodnie, w stylu rubato, na cześć nauczycieli — sralai prowadzi melodię, a bęben zaznacza kluczowe momenty. Druga jest szybsza i należy już do samej walki. Przyspiesza w miarę upływu każdej rundy i cichnie na koniec rundy lub gdy wojownik zostanie znokautowany. W praktyce tempo działa jak wskaźnik: gdy muzyka przyspiesza, akcja na ringu przyspiesza razem z nią.

Na co zwrócić uwagę

Najpierw wsłuchaj się w wolne otwarcie, a potem w moment, gdy muzyka nabiera tempa wraz z dźwiękiem gongu. W trakcie rundy zauważ, jak sralai i bębny przyspieszają wraz z akcją i jak dźwięk cichnie, gdy runda się kończy. Jeśli wojownik zostanie znokautowany, muzyka milknie. Twój kierowca wyjaśni ci ten sport po angielsku przed wejściem, więc pierwsza walka to najlepszy moment, by słuchać i porównać to, co usłyszałeś, z tym, co słyszysz na sali.

Czytaj dalej: Kun Khmer: zasady i rytuały

Blisko ringu

VICE donosił, że weekendowe walki na żywo w studiach telewizyjnych w Phnom Penh były bezpłatne, a widzowie siedzieli blisko ringu; tłumy gromadziły się też w barach i kawiarniach, by je oglądać. Im bliżej ringu masz miejsce, tym mocniej muzyka i publiczność kształtują wieczór. Nastaw się na głośny, kameralny i szybki wieczór i przyjdź gotowy, by chłonąć rytuał jeszcze przed pierwszym ciosem.

Żywa tradycja

Rytuał i muzyka wiążą ten sport z dawniejszą praktyką khmerską. W opisie Kun Lbokator — pokrewnej sztuki walki wpisanej przez UNESCO na listę w 2022 roku — zauważono, że sztuka ta jest wciąż obecna w rytualnych ofiarach składanych lokalnym bóstwom oraz na festiwalach, obok tańca, muzyki i tradycyjnej medycyny. Kun Khmer na ringu to odrębny, regulowany sport, ale niesie ze sobą część tej samej ceremonii. To właśnie tę część wieczoru pozwala zobaczyć i usłyszeć z pierwszej ręki miejsce przy ringu.